تفاوت سفال، سرامیک، چینی و پرسلان چیست؟
سفال، سرامیک، چینی و پرسلان چهار چیز بیربط نیستند؛ اعضای یک خانوادهاند که در دمای پخت و تراکم بدنه فرق دارند. در این راهنما با جدول مقایسه و روشهای تشخیص خانگی آشنا میشوید.
تفاوت سفال، سرامیک، چینی و پرسلان چیست؟
اگر تا به حال هنگام خرید ظرف، بین کلمههای «سفال»، «سرامیک»، «چینی» و «پرسلان» گیج شدهاید، تنها نیستید. این چهار واژه در بازار آنقدر جابهجا استفاده میشوند که حتی فروشندهها هم گاهی یکی را به جای دیگری به کار میبرند. واقعیت این است که اینها نام چهار چیز کاملاً بیربط نیستند؛ بلکه اعضای یک خانوادهاند که در دما، ترکیب خاک و میزان تخلخل با هم فرق دارند.
در این مقاله سعی میکنیم بدون وارد شدن به اصطلاحات پیچیده فنی، مرز بین این چهار واژه را روشن کنیم تا دفعه بعد که ظرفی میخرید، دقیقاً بدانید چه چیزی به خانه میبرید.
اول از همه: سرامیک یک واژه چتری است
بزرگترین سوءتفاهم از همینجا شروع میشود. در معنای فنی، سرامیک نام یک دسته بزرگ است، نه یک محصول خاص. هر چیزی که از خاک و مواد معدنی شکل بگیرد و با حرارت پخته شود، در این دسته جا میگیرد. یعنی سفال هم سرامیک است، پرسلان هم سرامیک است، حتی کاشی و آجر هم زیرمجموعه همین خانوادهاند.
اما در زبان روزمره و در بازار ایران، وقتی میگویند «ظرف سرامیکی»، معمولاً منظورشان ظرفی است که در دمای بالا پخته شده، بدنهای متراکم دارد و برخلاف سفال ساده، آب را به خود نمیکشد. در متن این مقاله هم هرجا «سرامیک» را در معنای محاورهای به کار ببریم، منظور همین دسته است.
سفال چیست؟
سفال قدیمیترین عضو این خانواده است و در واقع اولین کاری است که بشر با خاک رس کرد. بدنه سفال از خاک رس معمولی ساخته میشود و در دمای نسبتاً پایینتری پخته میشود.
ویژگیهای اصلی سفال:
- بدنه متخلخل: ساختار سفال پس از پخت همچنان منافذ ریز دارد. به همین دلیل سفال بدون لعاب، آب را کمکم به خود میکشد.
- رنگ طبیعی گرم: طیف نخودی، اُخرایی و آجری، رنگهای آشنای سفالاند که از اکسیدهای موجود در خاک میآید.
- نیاز به لعاب برای ظرف غذا: برای اینکه ظرف سفالی نفوذناپذیر و قابل شستوشو شود، سطح آن لعاب میخورد.
- شکنندگی نسبی بیشتر: ضربهپذیری سفال از پرسلان کمتر است.
سفال حس گرم و زندهای دارد و همین است که آن را برای ظرفهای دستساز محبوب کرده. اگر میخواهید بدانید این خاک از کجا میآید و چند نوع دارد، مقاله انواع خاک رس در سفالگری توضیح کاملتری دارد.
سرامیک در معنای رایج (استونور)
یک پله بالاتر از سفال، بدنهای قرار میگیرد که در دمای بالاتر پخته میشود. در این دما، ذرات خاک تا حدی به هم جوش میخورند و بدنهای متراکم و تقریباً نفوذناپذیر میسازند. در ادبیات فنی به این دسته «استونور» گفته میشود و در بازار ایران معمولاً همان چیزی است که «ظرف سرامیکی» نامیده میشود.
نتیجه این تراکم بیشتر، ظرفی است که از سفال ساده مقاومتر است، آب را جذب نمیکند و برای استفاده روزمره در آشپزخانه دوام خوبی دارد. رنگ بدنهاش معمولاً از سفال روشنتر و خاکستریتر است و برخلاف پرسلان، نور از آن عبور نمیکند.